حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )

34

تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )

سر حدى هجوم ميبردند و دولت ايران و دولت روم بجاى آنكه گروهى از سپاه خويش را براى مقابله با مهاجران عرب مأمور كنند ، اين قبايل را بجلوگيرى آنها مىفرستادند ، زيرا مسلم بود كه آنها از عهده جنگ صحرانشينان بهتر برمىآمدند . تأثير ايران و روم در عربستان ارتباط قبايل عرب با ايران و روم تا حدى آنها را با تمدن اين دو كشور آشنا كرد ، عربهائيكه براى تجارت بايران و روم سفر ميكردند مظاهر تمدن را در ايندو كشور ميديدند و متوجه ميشدند كه زندگانى ايرانيان و روميان با زندگانى عرب تا چه اندازه تفاوت دارد ، چنان كه آثار آن را در اشعاريكه از روزگار جاهليت مانده آشكار مىبينيم . بعلاوه مسافران و تاجران عرب از سرزمين ايران و روم بسيارى الفاظ و داستانها را براى عربها بارمغان ميبردند و بوسيله آنها پاره‌اى از عقايد و افكار ايرانيان و روميان بعربستان سرايت كرد . گذشته از نواحى سرحدى ، در داخل عربستان نيز پادشاهانى بوجود آمدند كه به طايفه كنده منسوب بودند و در سرزمين حضرموت در جنوب شرقى عربستان ، اقامت داشتند و بر بعضى نواحى عربستان فرمانروائى مىكردند ولى اقتدار آنها ديرى نپائيد و كشورشان منقرض شد زيرا مردم عرب كه بزندگانى صحرانشينى خو گرفته‌اند تابع نظم و قانون معينى نميشوند و از كسى اطاعت نميكنند و دائما از نقطه‌اى بنقطه ديگر سفر مىكنند و مسلم است كه اين وضع با پيدايش دولتى مقتدر و پايدار سازگار نيست . بعلاوه چون آبادى در عربستان كم است قبايل مختلف براى استفاده از نقاط آباد و تصرف آن دائما با يكديگر كشمكش و زد و خورد ميكنند و در نتيجه تعصب و كينه‌جوئى هميشه در ستيزند و وحدت و آرامشى كه از لوازم پيدايش نظم سياسى است در ميان آنها پديد نمىآيد . از اينرو عجيب نيست اگر در روزگار جاهليت در سرزمين عربستان حكومت مقتدرى كه بتواند قبائل مختلف عرب را مدت زيادى تحت نفوذ خود درآورد و عادات و رسوم آنها را تعديل كند بوجود نيامده بود .